« terug naar overzicht

Webcomic artist Sophie Labelle op Buiten de Binary

Webcomic artist Sophie Labelle op Buiten de Binary

“Ik ben niet geboren in het lichaam van een cartoontekenaar”, zegt Sophie Labelle. “Ik was onderwijzer op een basisschool. Ik moest in transitie.” Dat is jaren geleden. We mogen haar nu  tekenaar of cartoonist noemen. Of webcomic artist. Labelle, uit Montreal, Canada, toert ruim drie maanden door Europa.

“Ik schrijf voor transmensen zelf”, zegt Sophie Labelle. Ze doet dat in haar webcomic Assigned male. “Het meeste van wat je over transgender leest, is immers niet voor transmensen bestemd, maar voor de buitenwereld. Het beoogt zichtbaarheid en wil bijdragen aan acceptatie. Maar ik richt me tot de transgender mensen zelf. Zij die de support het meeste nodig hebben. Soms zitten ze nog in de kast en zijn ze bezig zichzelf te ontdekken via internet.”

Tijdens haar toer doet ze vooral veel signeersessies van een boekje met cartoons. Vandaag, zaterdag 14 oktober, vertelt ze ook over haar werk en de ontvangst ervan op Buiten de Binary in Nijmegen. “Dit is anders”, zegt ze terwijl ze vanachter een tafeltje met een glas water de zaal rondkijkt. De grote zaal van het Roze Huis is overvol, zo’n tachtig mensen die lang niet allemaal kunnen zitten. Tussenstop tussen Scandinavië en Frankrijk. Gisteren was Labelle in Leiden en morgen is ze in Lille.

“Toen ik zeven was, tekende ik meer dan ik praatte”, vervolgt ze. “Ik werd gediagnosticeerd met een hoop gender stuff. ‘Wow, there’s a lot of gender going on there’, zeiden ze. Dus ik moest in therapie om dat allemaal aan te pakken. We woonden in een klein dorpje, niet ver van Quebec. Echt klein, onze buren waren koeien. Andere transen waren er niet. Mijn moeder die mijn cartoons zag en ze vooral ‘very gay’ vond, zei: je hoeft toch geen trans te zijn, je kunt ook gewoon heel erg homo worden.”

Lachen

“Mijn aanpak nu? Ik doe een dutje, om negatieve gevoelens te kanaliseren. En dan maak ik een comic. Van de meeste dingen die me irriteren maak ik een comic.”

“Veel mensen denken dat ik ze wil onderwijzen. Nog steeds. Mensen zien transmensen ook vaak als objecten die ze kunnen bestuderen, waar je over kunt leren.” Dat – onderwijzen – is zeker niet de bedoeling van Assigned male. “Ik begon te tekenen voor mijn vrienden. Het was bedoeld als grap.”

Dat was een jaar of vier geleden. “Ik heb nu lovers en haters. Je vindt het blijkbaar heel goed, mijn cartoons, of je haat ze.” De lovers roemen de hilarische situaties, de rake typeringen, de mooie manier waarop Labelle de genderthematiek neerzet. De haters zijn even fel in hun reacties en bedreigingen.

Maar, zegt Labelle, “ze reageren vaak op oude webcomics. Ik ben te snel, ze kunnen het gewoon niet bijbenen. Verder heb je bij ons de terfs (trans-exclusionary radical feminists, radicale feministen die transvrouwen afwijzen) en mensen die in de transgender issue één grote samenzwering zien. En dan heb je de media die met de beste bedoelingen steeds opnieuw in dezelfde valkuilen trappen.”

Later, op een terrasje in het centrum van Nijmegen, licht ze dat toe. “Media, maar niet alleen media, blijven vaak hetzelfde verhaal herhalen: dat je in een verkeerd lichaam zit en dat transitie je beter maakt. Transgender personen voelen dan de druk om in dat narratief, dat verhaal, te passen. Ze worden gezien als delen van een groep en niet als de uniek persoon die ze zijn, met al hun individuele kenmerken en hun eigen waarden.”

Ze vindt het lastig de situatie voor transgender mensen in verschillende landen waar ze komt te vergelijken. Is het beter in Canada dan in de VS, is het beter dan in Europa? “De juridische kant is één ding, de wetgeving in een land die mensen mogelijkheden geven. Maar de situatie op straat is de andere kant. Hoe reageert iedereen op transgender mensen?” Voelen ze zich vrij en beschermd?

“Ik wil dan met mijn comics zorgen dat kinderen weerwoord kunnen bieden. En dat ze er over kunnen lachen.”

Foto: tekening met cartoonpersonage Stephie voor iedereen om buiten de hokjes te kleuren

Tekst: Ton van den Born
Fotografie: Hilde Vossen (onder) en Ton van den Born

Assigned male
Wikipedia over Sophie Labelle

Op online tijdschrift Het Continuüm is een verslag van Buiten de Binary te lezen.